Konum: MEVZUAT SGK Kanunu İş göremezlik Ödeneğinden Yararlanma Şartları

İş göremezlik Ödeneğinden Yararlanma Şartları

e-Posta Yazdır PDF

HANGİ DURUMLARDA İSTİRAHAT RAPORU VERİLİR VE İŞGÖREMEZLİK ÖDENEĞİNDEN YARARLANMA ŞARTLARI NELERDİR?

5510 Sayılı sosyal güvenlik yasası kapsamında yeni adıyla 4/a sigortalı, eski adıyla S.S.K sigortalı olanlar adına iş kazası ve meslek hastalıkları, analık, hastalık kapsamında bu sigorta kollarına prim ödenir. İş kazası ve meslek hastalıkları, analık ve hastalık sigorta kollarında Sosyal güvenlik sistemi tarafından sunulan haklardan da yararlanabilmenin şartı da Kanunda belirtilen prim ödeme gün sayısıdır.

İş kazaları ve meslek hastalıkları kapsamında yapılacak tedavilerde ve işgöremezliğe uğraması halinde  prim ödeme şartı aranmaz. İşgöremezliğe uğrayan sigortalıya her gün için ödeme yapılır

Sigortalı kadının doğum öncesi sekiz hafta  ve doğum sonrası sekiz hafta olmak üzere toplam on altı hafta süreyle istirahatlı sayılması ve çalışmadığı süre boyunca kurum tarafından işgöremezlik ödeneği verilebilmesi için doğum öncesi izin raporu yazıldığı tarihten geriye dönük bir yıl içinde en az 90 (doksan) gün prim ödenmiş olması şartı aranacaktır. Sigortalılık niteliği devam eden doğumuna sekiz hafta veya doktorun onayı ile doğumuna üç hafta kalıncaya kadar çalışmasına izin verilen sigortalı kadının, işgöremezlik belgesi aldığı tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde 90 (doksan) gün bildirilmiş günü yok ise; işgöremezlik geliri ödenmez.

Hastalık sigortası kapsamında Sağlık uygulama tebliği uyarınca sağlık haklarından  faydalanabilmek için; sağlık tesisine müracaat tarihi itibariyle geriye dönük bir yıl içinde 30 (otuz) gün prim şartı aranır. Hastalık kapsamında yapılacak tedavilerde istirahati uygun görülen sigortalının işgöremezlik ödeneğinden faydalanabilmesi için rapor tarihi itibariyle geriye dönük 1 (bir) yıl içinde en az 90 (doksan) gün prim ödenmiş olması şartı aranır. Hastalık sebebiyle verilen istirahat raporlarında istirahat süresinin 3.gününden başlamak üzere sigortalıya kurum tarafından işgöremezlik ödeneği ödenir.

İstirahatlı bırakılan sigortalıya bu süre içerisinde çalışmama koşuluyla,  iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve sigortalı kadının analığı halinde verilecek geçici iş göremezlik ödeneği, yatarak tedavilerde günlük kazancının yarısı, ayaktan tedavilerde ise üçte ikisi üzerinden hesap edilecektir. 

SİGORTALILARIN VE İŞVERENLERİN BİLDİRİM SORUMLULUĞU  

S.G.K’nın 12.05.2010 tarihli ve 27579 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren  sigortalı olan sigortalıların işyerinde çalışmadıklarına dair bildirimin işverenlerce Sosyal Güvenlik Kurumu’ na gönderilmesine ilişkin esasları düzenleyen tebliğ karmaşık ifadeler ve her cümlenin sonunda 5510 sayılı Kanunun 102. maddesine atıfta bulunarak tebliğde belirtilen usullere riayet edilmemesi halinde uygulanacak idari para cezası hatırlatılmaktadır. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığınca 25.05.2010 tarihli ve 2010/66 sayılı genelgesi ile tereddütler giderilmeye çalışılmıştır.

Sigortalının Sorumluluğu :

Bu tebliğin yayınlanmasından önce de işverenlerin e-S.G.K yoluyla çalışamazlık ve vizite kaydı girişi yapmaları mecburi kılınmıştı. Cari ay içinde süresi dolmayan istirahat raporları dışında, en geç ayın 23. gününe kadar aylık sigorta prim bildirgesini verdiğimiz tarihe kadar Kuruma verilen EK 10 eksik gün bildirim formları ile birlikte ibraz edilen istirahat raporları da bu tarihe kadar işveren muhasebe departmanları tarafından e-SGK portalında girişi yapılmaktaydı. Sigortalıların daha öncede olduğu gibi işyerine gelemedikleri günleri tevsik etmek zorundadırlar istirahat raporu alan sigortalılar ya aynı gün muhasebe departmanına istirahat raporunu ibraz etmekte ya da işverene haber vermekle beraber istirahatı bitiminde raporunu ibraz etmektedirler. Kısacası sigortalının tek sorumluluğu sağlık tesisi tarafından düzenlenmiş istirahat raporunu, en geç işbaşı yaptığı gün ibraz etmesi gerekecek. 

İşverenin Sorumluluğu

İşverenin bildirim yükümlülüklerini 2010/66 sayılı genelgede de düzenlendiği gibi üç özellik arz eden hususu belirtmek gerekir.

Üç güne kadar verilen istirahat raporu:

Bilindiği üzere Sosyal güvenlik kurumu hastalık nedeniyle düzenlenmiş istirahat raporlarından ilk iki güne işgöremezlik ödeneği ödememektedir. Eğer istirahat raporu hastalık nedeniyle iki gün istirahat olarak yazılmışsa; işverenin gerek tebliğde belirtilen gerekse de 2010/66 sayılı genelgede belirtilen bildirim yükümlülüğü kapsamına girmemektedir ancak; istirahat raporu iş kazası nedeniyle düzenlenmiş ise; istirahat raporu ister 3 gün olsun ister 30

gün olsun hiç fark etmez rapor bitiş tarihini takip eden 5 iş günü içinde mutlaka bildirim yapılması gerekecektir. Hastalık nedeniyle düzenlenen istirahat raporlarında Kurum, ilk iki güne ödenek vermez iken; iş kazası nedeniyle düzenlenmiş istirahat raporlarında süresi kaç gün olursa olsun her gün için ödenek verilir.

On Güne Kadar Düzenlenen İstirahat Raporları:

On güne kadar düzenlenmiş istirahat raporları için bildirim yükümlülüğü, istirahat süresini takip eden gün başlar ve 5 iş günü içinde elektronik ortamda kurumu bildirilmesi gerekecektir.  

On günden fazla süreli istirahat raporları:

On günden fazla süreli istirahat raporu denilince öncelikle aklımıza analık istirahat raporu gelir. Sigortalı kadının doğumdan önce 8 hafta  doğumdan sonra da 8 hafta olmak üzere 16 hafta izin hakkı bulunmaktadır. Ameliyat vb. durumlarda da sigortalılara 10 günden fazla istirahat raporu düzenlenmektedir. Sigortalıya 10 günden fazla istirahat raporu verilmesi halinde kendisine iki seçenek sunulmuştur. Eğer işgöremezlik ödeneğini 10’ ar günlük sürelerle almak istiyorsa bu durumu işverenine bildirmek zorundadır. Bu durumda çalışamazlık girişi 10’ar günlük sürenin bitiminden takip eden 5 iş günü içinde elektronik ortamda gönderilmesi gerekecektir.

Şayet; istirahat  raporu 10 günden fazla uzun süreli ise ve sigortalı kendisine 10’ ar günlük sürelerle işgöremezlik ödeneğinin verilmesini talep etmiyorsa istirahat süresi kaç gün olursa olsun istirahat süresinin bitimini takip eden 5 iş günü içinde elektronik ortamda kuruma gönderilmesi gerekiyor.

Buraya kadar anlattıklarımızı kısaca maddeler halinde özetlemek gerekirse

a)      Hastalık nedeniyle düzenlenen ve süresi 2 gün olan istirahat raporları için çalışamazlık girişinin yapılmasına gerek yoktur.

b)      İstirahat raporu iş kazası nedeniyle düzenlenmiş ise; süresi 2 gün 20 gün kaç gün olduğuna bakılmaksızın elektronik ortamda kuruma bildirilmesi gerekecek.

c)      10 güne kadar düzenlenen istirahat raporlarının bildirimi, istirahat süresinin bitimini takip eden 5 iş günü içinde bildirilmesi gerekir.

d)      10 günden fazla düzenlenen istirahat raporları için çalışamazlık giriş sigortalının talebine bırakılmıştır. Sigortalı, 10 günlük sürelerle işgöremezlik ödeneği almak istiyorsa 10 günlük sürenin bitimini takip eden 5 iş günü içinde bildirimin yapılması gerekecek eğer; sigortalının böyle bir talebi olmazsa raporun bittiği günü takip eden 5 iş günü içinde bildirimin yapılması gerekir.

e)      Yukarıda belirtilen bildirim sürelerinde bildirimin yapılmadığı tespit edildiğinde işverene 5 iş günü içinde bildirimin yapılması için yazı ile tebliğ edilecek bu tebligata rağmen işveren bildirimi yapmazsa o zaman yaklaşık bir aydır tartıştığımız idari para cezası uygulanabilecek. İşyerinin bağlı olduğu Sosyal güvenlik müdürlüğü tarafından tebliğ yazısı gönderilmeden idari para cezası uygulanmayacaktır.

f)        2010/66 sayılı genelgede dikkatimizi çeken bir diğer hususta Kurumun kontrol ve denetimle görevli memurlarınca yapılan denetimlerde kendisine istirahat raporu ibraz edilmiş olmasına rağmen bildirimi geç yapan işverenler hakkında tebligat yazısı gönderilmeden idari para cezası uygulanabilecektir. Kayıt dışı ile mücadelede işyeri denetimlerine gelen denetim memurlarının bundan sonra da buna benzer yoklamaları da yapacaklarına da hazırlıklı olmamız gerekir.

 

 

 

*Erkan AKTÜRK (Serbest Muhasebeci Mali Müşavir)  yazısıdır.