Konum: MEVZUAT SGK Kanunu İşsizlik Ödeneği Uygulaması

İşsizlik Ödeneği Uygulaması

e-Posta Yazdır PDF

Uluslararası Çalışma Örgütü’nce (ILO) kabul edilen sosyal güvenliğin asgari normları hakkındaki 102 No.lu ILO Sözleşmesine göre sigorta kolları; iş kazası, meslek hastalığı, analık, hastalık, malullük, yaşlılık, ölüm, işsizlik ve aile yardımı olmak üzere 9 sosyal güvenlik unsurunu kapsamaktadır. Ülkemiz bu 9 sosyal güvenlik unsuru arasında yer alan işsizlik sigortasını, 2000’li yılların başından itibaren uygulamaya başlamıştır. İşsizlik sigortasının en önemli sonucu da işsizlik ödeneğidir.
İşsizlik sigortası, kusuru dışında işini kaybedenlere, uğradıkları gelir kayıplarını kısmen de olsa karşılayarak kendilerinin ve aile fertlerinin zor duruma düşmelerini önleyen, devlet tarafından kurulan zorunlu bir sosyal sigorta uygulamasıdır. Bir başka ifadeyle işsizlik sigortasının amacı, işsizliğin önlenmesi olmayıp işsizliğin meydana getirdiği zararları bir ölçüde hafifletmek, sigortalının uğradığı gelir kaybını bir ölçüde telafi etmek ve ona iş bulunmasına yardımcı olmaktır. İşsizlik ödeneği uygulaması doğrultusunda; 4447 sayılı kanunun 48. maddesinde işsizlik sigortasının yürütülmesinden sorumlu Türkiye İş Kurumu’nca kanun gereği, hizmet akdinin sona ermesinden önceki son 3 yıl içinde; son 120 günü sürekli çalışmış, kendi istek ve kusuru olmaksızın işini kaybetmiş olanlara;

600 gün çalışmış sigortalılar 180 gün,
900 gün çalışmış sigortalılar 240 gün,
1080 gün çalışmış sigortalılar 300 gün süre ile;
* İşsizlik ödeneği
* Hastalık ve analık sigorta primleri
* Yeni bir iş bulma
* Mesleki geliştirme, edindirme ve yetiştirme eğitimi adı altında yardımlar ve hizmetlerin sağlanacağı belirtilmektedir. İşsizlik ödeneği ödendiği sürece, Türkiye İş Kurumu tarafından Sosyal Güvenlik Kurumu’na sigortalı işsiz adına genel sağlık sigortası primi yatırılmaktadır.

*** 

 

 


İşsizlik ödeneğinden yararlanma şartları nelerdir?

İşsizlik ödeneği uygulamasından yararlanmak için gerek sigortalı gerekse işveren bazında gösterilen bütün şartların sigortalı ve işyeri açısından aynı anda sağlanması gerekiyor. Buna göre;

1 - İşyerleri ile ilgili şartlar

Sigortalının işsizlik ödeneğinden yararlanması için işverenin yasada belirtilen yükümlülükleri yerine getirmesi gerekiyor.
İşten ayrılma bildirgelerinin Sosyal Güvenlik Kurumu’na gönderilmesi; 5510 sayılı kanunun 9. maddesi gereği sigortalının sigortalılığının sona ermesinden en geç 10 gün içinde işverenleri tarafından Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirilmesi gerekiyor.

2 - Sigortalılar ile ilgili şartlar

Sigortalı işsizlik sigortasına tabi sigortalı olmalı ve belirli süre çalışmış olmalı; 5510 sayılı kanun kapsamında olanlardan bir hizmet akdine dayalı olarak çalışan sigortalıları ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun geçici 20’nci maddesinde açıklanan sandıklara tabi sigortalılar fondan yararlanırlar.
Hizmet akdi kanunda belirtilen hallerden birisine dayalı olarak sona ermiş olmalı; kanunun 51. maddesi gereği; kendi istek ve kusurları dışında işsiz kalanlardan akitleri; ihbar önellerine uygun olarak işveren tarafından feshedilenler, sağlık sebepleri veya işyerinde işçiyi bir haftadan fazla süre ile çalışmaktan alıkoyan bir zorlayıcı sebebin ortaya çıkması halinde işveren tarafından feshedilenler, sağlık sebepleri, işverenin kanunda belirtilen ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan davranışları ve işçinin çalıştığı işyerinde bir haftadan fazla süre ile işin durmasını gerektirecek zorlayıcı sebepler nedeniyle bizzat kendileri tarafından haklı nedenle iş akdini fesheden sigortalı işçiler, belirli süreli hizmet akdi ile çalışmakta olup da sürenin bitiminde işsiz kalanlar, işyerinin el değiştirmesi veya başkasına geçmesi, kapanması veya kapatılması, işin veya işyerinin niteliğinin değişmesi nedenleriyle işten çıkarılmış olanlar, 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamalarının Düzenlenmesine İlişkin Kanunun 21. maddesince yapılan özelleştirme nedeniyle hizmet akdi sona erenler, Borçlar Kanunu, Sendikalar Kanunu, Grev ve Lokavt Kanunu kapsamında kendi istek ve kusuru dışında hizmet akdi sona erenler işsizlik ödeneğine hak kazanırlar.

* * *

Ödeneğin hesaplanması nasıl yapılır?

4447 sayılı yasaya göre günlük işsizlik ödeneği, sigortalının son 4 aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının yüzde 40’ıdır. Bu şekilde hesaplanan işsizlik ödeneği miktarı 4857 sayılı İş Kanunu’nun 39. maddesine göre 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan aylık asgari ücretin brütünün yüzde 80’ini geçemez. Söz konusu miktardan yüzde 06.6 damga vergisi kesilir.
Sigortalılarının alacağı işsizlik ödeneği miktarı; hesaplanır. Hesaplanan miktarın brüt asgari ücretin yüzde 80’ini geçemeyeceği için; 1 Temmuz 2010-31 Aralık 2010 tarihleri arasında geçerli olan asgari ücret 760.50 TL olduğundan 1 Temmuz 2010-31 Aralık 2010 tarihleri arasında ödenecek işsizlik ödeneği 608 TL’yi geçemez.


Yaşar TAŞDEMİR
SGK Müfettişi
İTO Gazetesi