Pathway: LEGISLATION İş Sağlığı ve Güvenliği On soruda yeni iş sağlığı ve güvenliği yasası

On soruda yeni iş sağlığı ve güvenliği yasası

E-mail Print

10 Soruda Yeni İş Sağlığı Ve Güvenliği Yasası Sadettin Orhan (28.05.2012)

Türkiye olarak yılda ortalama 80 bin iş kazasında yaklaşık 1000 vatandaşımızı kaybediyoruz.Yıllardır ikincil mevzuatla (tüzük, yönetmelik vb.) yönetilen iş sağlığı ve güvenliği alanında nihayet bir yasaya kavuşacağız. Peki 75 milyonu ilgilendiren ve şu an Meclis'te görüşmeleri devam eden İş Sağlığı ve Güvenliği(İSG) Yasası hayatımıza neler getirecek? İşte işçi ve işverenin aklındaki sorular ve cevapları...

Taraf olduğumuz uluslararası sözleşmeler çalışma hayatının genelini kapsayacak bir iş sağlığı ve güvenliği
yasasını zorunlu kılıyor. Ayrıca AB üyelik sürecinde de bir engel bu yasayla aşılmış olacak. En önemli gerekçe ise
yukarıda yer verdiğimiz iş kazası istatistikleri.
2- Yasa hangi çalışanları ilgilendiriyor?
Yasa özel sektör ve kamu işyerlerinin tamamında uygulanacak. Dolayısıyla işçi-memur herkes (basın ve deniz
çalışanları dahil) yasa kapsamında. Kamu kurumlarının da İSG kapsamına alınması önemli. Sadece güvenlik
güçleri, afet ve acil durum birimleri, ev hizmetleriyle esnaf işyerleri yasa dışında kalacak. Ancak yanında işçi
çalıştıran esnaf da yasa kapsamında sayılacak.
3- İşyerleri nasıl sınıflandırılıyor?
İşyerleri, yapılan işin tehlike derecesine göre Çok Tehlikeli, Tehlikeli ve Az Tehlikeli olarak üç sınıfa
ayrılıyor. Çok tehlikeli işyerlerinde (A) sınıfı, tehlikeli işyerlerinde (B) sınıfı, az tehlikeli işyerlerinde (C) sınıfı
belgeye sahip iş güvenliği uzmanı çalıştırılacak. Ayrıca bütün tehlike sınıflarındaki işyerleri işyeri hekimi
istihdam edecek.
4- 50 işçi sınırı devam ediyor mu?
Şu anki uygulamada sanayiden sayılan ve 50'den fazla işçi çalıştıran işverenler iş güvenliği uzmanı ve işyeri
hekimi çalıştırmak zorunda. İsteyen işveren bu hizmetleri dışarıdan da alabiliyor. Fakat yeni İSG yasasına
göre, 50 işçi sınırı kaldırılıyor ve bütün işyerleri için iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi zorunlu
hale geliyor. Yani üç işçi çalıştıran bir işyeri dahi bir iş güvenliği uzmanı ile işyeri hekiminden hizmet alacak.
5- Küçük işyerlerine ek maliyet mi geliyor?
Yeni yasa, iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarında 50 işçi sınırını kaldırdığından, küçük işyerleri için yeni
maliyetler söz konusu olacak. Fakat yasaya konulan bir hükümle, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, 10'dan
az işçi çalıştıran işverenlere destek sağlayabilecek.
6- Uzman çalıştırma şartı ne zaman başlayacak?
İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi çalıştırma ya da dışarıdan hizmet alma şartı;
· Çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinden 10 çalışandan az kişinin istihdam edildiği işyerlerinde yasanın yayım
tarihinden iki yıl sonra,
· 10 kişiden az çalışanın olduğu tehlikeli ve az tehlikeli işyerleri için yasanın yayım tarihinden üç yıl sonra,
· 10 ve daha fazla çalışanı olan işyerlerinden tüm tehlike sınıfları için yasanın yayım tarihinden bir yıl
sonra başlayacak.
Bu geçiş sürecinde, tüm işyerleri için ihtiyaç duyulacak iş güvenliği uzmanı ile işyeri hekimleri belgelendirilecek.
İşverenler, bütün işyerlerine yetecek kadar iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekiminin sağlanamayacağından endişe
ediyor.
7-Mesleki eğitimi olmayan kişi çalıştırılabilir mi?
İSG yasasıyla birlikte, mesleki eğitim gerektiren işlerde, eğitim belgesi olmayan kişiler çalıştırılamayacak.
İşverenlerin bu konuda sıkıntı yaşamaması için, önümüzdeki süreçte mesleki eğitim ve yetiştirme kurslarının
hız kazanması gerekiyor.
8- Yasaya uymama durumunda yaptırımlar neler?
Bakanlık tarafından yapılacak denetimlerde;
· İş sağlığı ve güvenliği ihlalleri için idari para cezası verilebilecek, cezalar 80 bin liraya kadar çıkabilecek.
· İşyerinde işin tamamı veya bir kısmı durdurulabilecek. İşveren eksiklikleri giderince faaliyet devam edecek.
9- 80 bin lira ceza kimlere kesilecek?
Büyük endüstriyel kaza oluşabilecek işyerleri, işe başlamadan önce Büyük Kaza Önleme Politika
Belgesi veya Güvenlik Raporu hazırlayacak. Bu belgeler Bakanlıkça incelendikten sonra faaliyet başlayacak.
Büyük Kaza Önleme Politika Belgesi hazırlamayan işverene 80 bin lira, Güvenlik Raporu hazırlamayan işverene
50 bin lira ceza kesilecek.
10- İSG yasasına eleştiriler neler?
Yasaya yönelik eleştiriler genelde işveren kesiminden yükseliyor. Fakat akademik camiadan da benzer
eleştirilerin geldiğini belirtmiş olalım. Bu eleştirileri sıralarsak;
· Yasa geçmiş yılların tecrübelerini yansıtmıyor.
· Yasa bütün işyerlerine uygulanınca iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi ihtiyacı nasıl karşılanacak?
· İhlaller cezalandırılırken tedbirli işveren ödüllendirilmiyor.
· Kritik noktaların düzenlenmesi yönetmeliklere bırakılmış.
Her türlü eleştiriye rağmen, İş Sağlığı ve Güvenliği Yasası'nın çalışma hayatımıza orta ve uzun vadede çok
önemli kazanımlar sağlayacağı muhakkak. Umarız yasa başarılı olur ve biz 2023 Türkiye'sinde yüzlerle ifade
edilen ölümlü kaza istatistiklerini konuşmayız.
Kaynak: Bugün Gazetesi

1- Neden İSG yasasına ihtiyaç duyuldu?Taraf olduğumuz uluslararası sözleşmeler çalışma hayatının genelini kapsayacak bir iş sağlığı ve güvenliğiyasasını zorunlu kılıyor. Ayrıca AB üyelik sürecinde de bir engel bu yasayla aşılmış olacak. En önemli gerekçe ise yukarıda yer verdiğimiz iş kazası istatistikleri.

2- Yasa hangi çalışanları ilgilendiriyor? Yasa özel sektör ve kamu işyerlerinin tamamında uygulanacak. Dolayısıyla işçi-memur herkes (basın ve denizçalışanları dahil) yasa kapsamında. Kamu kurumlarının da İSG kapsamına alınması önemli. Sadece güvenlikgüçleri, afet ve acil durum birimleri, ev hizmetleriyle esnaf işyerleri yasa dışında kalacak. Ancak yanında işçiçalıştıran esnaf da yasa kapsamında sayılacak.

3- İşyerleri nasıl sınıflandırılıyor?İşyerleri, yapılan işin tehlike derecesine göre Çok Tehlikeli, Tehlikeli ve Az Tehlikeli olarak üç sınıfaayrılıyor. Çok tehlikeli işyerlerinde (A) sınıfı, tehlikeli işyerlerinde (B) sınıfı, az tehlikeli işyerlerinde (C) sınıfıbelgeye sahip iş güvenliği uzmanı çalıştırılacak. Ayrıca bütün tehlike sınıflarındaki işyerleri işyeri hekimiistihdam edecek.

4- 50 işçi sınırı devam ediyor mu?Şu anki uygulamada sanayiden sayılan ve 50'den fazla işçi çalıştıran işverenler iş güvenliği uzmanı ve işyerihekimi çalıştırmak zorunda. İsteyen işveren bu hizmetleri dışarıdan da alabiliyor. Fakat yeni İSG yasasınagöre, 50 işçi sınırı kaldırılıyor ve bütün işyerleri için iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi zorunluhale geliyor. Yani üç işçi çalıştıran bir işyeri dahi bir iş güvenliği uzmanı ile işyeri hekiminden hizmet alacak.

5- Küçük işyerlerine ek maliyet mi geliyor?Yeni yasa, iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarında 50 işçi sınırını kaldırdığından, küçük işyerleri için yenimaliyetler söz konusu olacak. Fakat yasaya konulan bir hükümle, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, 10'danaz işçi çalıştıran işverenlere destek sağlayabilecek.

6- Uzman çalıştırma şartı ne zaman başlayacak?İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi çalıştırma ya da dışarıdan hizmet alma şartı;· Çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinden 10 çalışandan az kişinin istihdam edildiği işyerlerinde yasanın yayımtarihinden iki yıl sonra,· 10 kişiden az çalışanın olduğu tehlikeli ve az tehlikeli işyerleri için yasanın yayım tarihinden üç yıl sonra,· 10 ve daha fazla çalışanı olan işyerlerinden tüm tehlike sınıfları için yasanın yayım tarihinden bir yılsonra başlayacak.Bu geçiş sürecinde, tüm işyerleri için ihtiyaç duyulacak iş güvenliği uzmanı ile işyeri hekimleri belgelendirilecek. İşverenler, bütün işyerlerine yetecek kadar iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekiminin sağlanamayacağından endişe ediyor.

7-Mesleki eğitimi olmayan kişi çalıştırılabilir mi?İSG yasasıyla birlikte, mesleki eğitim gerektiren işlerde, eğitim belgesi olmayan kişiler çalıştırılamayacak. İşverenlerin bu konuda sıkıntı yaşamaması için, önümüzdeki süreçte mesleki eğitim ve yetiştirme kurslarının hız kazanması gerekiyor.

8- Yasaya uymama durumunda yaptırımlar neler?Bakanlık tarafından yapılacak denetimlerde;

  • İş sağlığı ve güvenliği ihlalleri için idari para cezası verilebilecek, cezalar 80 bin liraya kadar çıkabilecek.
  • İşyerinde işin tamamı veya bir kısmı durdurulabilecek. İşveren eksiklikleri giderince faaliyet devam edecek.

9- 80 bin lira ceza kimlere kesilecek?Büyük endüstriyel kaza oluşabilecek işyerleri, işe başlamadan önce Büyük Kaza Önleme PolitikaBelgesi veya Güvenlik Raporu hazırlayacak. Bu belgeler Bakanlıkça incelendikten sonra faaliyet başlayacak. Büyük Kaza Önleme Politika Belgesi hazırlamayan işverene 80 bin lira, Güvenlik Raporu hazırlamayan işverene 50 bin lira ceza kesilecek.

10- İSG yasasına eleştiriler neler?Yasaya yönelik eleştiriler genelde işveren kesiminden yükseliyor. Fakat akademik camiadan da benzereleştirilerin geldiğini belirtmiş olalım.

Bu eleştirileri sıralarsak;

  • Yasa geçmiş yılların tecrübelerini yansıtmıyor.
  • Yasa bütün işyerlerine uygulanınca iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi ihtiyacı nasıl karşılanacak?
  • İhlaller cezalandırılırken tedbirli işveren ödüllendirilmiyor.
  • Kritik noktaların düzenlenmesi yönetmeliklere bırakılmış.
Her türlü eleştiriye rağmen, İş Sağlığı ve Güvenliği Yasası'nın çalışma hayatımıza orta ve uzun vadede çokönemli kazanımlar sağlayacağı muhakkak. Umarız yasa başarılı olur ve biz 2023 Türkiye'sinde yüzlerle ifadeedilen ölümlü kaza istatistiklerini konuşmayız.

Kaynak: Bugün Gazetesi